Tác giả : Chu Hảo
Anh
đi thật rồi sao? Vẫn biết là anh sẽ đi, thời gian tính từng ngày… Nhưng hôm nay
tôi vẫn bàng hoàng khi mới nghe tin sáng nay Anh đã vĩnh biệt trần thế về nơi
chin suối. Chẳng phải cầu xin thì linh hồn anh cũng sẽ siêu thoát đến nơi vĩnh
hằng bởi tâm hồn Anh đã “Cửa mở” từ lâu…
Mới
hôm nào, cách đây vài tuần, tôi cùng anh Nguyên Ngọc vào thăm, nhìn Nhà văn,
Anh còn thì thầm gọi: “Tây Nguyên!”. Chị Lan bảo anh vẫn tỉnh táo, nhưng nói
thì khó khăn lắm rồi! Và chúng tôi
lo…
Lần
đầu tiên tôi được biết đến quý danh Viêt Phương là khi bọn học sinh 7A (Quế
Lâm) chúng tôi chuyển về học cấp 3 ở Khu Học xá Trung ương (KHXTW, Nam Nình,
TQ) vào năm 1957. Được biết, mấy năm trước, trên đường tháp tùng Thủ tướng Phạm
Văn Đồng từ hội nghị Geneve về Hà Nội ghé qua TQ, Anh đã “bị” GĐ KHXTW Võ Thuần
Nho xin Thủ tướng cho ở lại làm trợ lý. Nghe đồn rằng các giáo sư, thầy giáo và
cán bộ của Khu thỉnh thoảng vẫn được nghe anh Việt Phương giảng lý luận chính
trị thay ông Nho mỗi khi ông đi vắng; nhiều học viên cứ mong ông đi vắng vì bài
giảng của viên trợ lý trẻ (mới 25 tuổi) sinh động hơn và cứ nói một lèo, hết sức
lôi cuốn mà chằng có giấy tờ gì trong tay! Lại còn nghe có cô giáo xinh xắn,
mỗi lần nghe anh Việt Phương phổ biến tin tức thời sự cho toàn trường là suốt
buổi cứ “ngẩn tò te” hớp lấy từng lời. Cô giáo ấy sau này là người vợ mẫu mực,
thủy chung, tận tụy suốt đời của Anh – Chị Tú Lan, người vò võ ngày đêm suốt
mấy tháng trời bên Anh từ khi lâm bạo
bệnh.
Vào
những năm 1958-1960 anh Việt Phương rất nổi tiếng với những bài phát biểu trước
thanh niên Hà Nội. Tôi thường không bỏ qua các buổi diễn thuyết ấy; và say mê
đến độ hay “diễn thuyết lại” những bài ấy cho bạn bè mình nghe với niềm hứng
khởi không tả được. Nghe nói chính Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng đã “phát hiện”
ra người trợ lý trẻ của mình qua các buổi diễn thuyết của Chính ủy trung đoàn
Nam tiến 20 tuổiViệt Phương, trong các hội nghị thanh niên, từ hồi 1947, khi
ông phụ trách “Chỉnh phủ Miền Nam Trung bộ” . Như vậy tôi biết anh Việt Phương
như một Nhà hùng biện đúng nghĩa. Trong suốt cuộc đời làm việc của Anh, các bài
phát biểu thường là những bài diễn thuyết hùng hồn sắc sáo và luôn luôn mới lạ.
Anh ra đi vào lúc cái văn hóa diễn thuyết đang suy tàn, kém xa cái thời “ Buổi
Diễn thuyết người đông như hội/ kỳ Bình văn người đến như mưa” cách nay hơn một
thế kỷ. Tiếc lắm
thay!
Tôi
biết Anh như một Nhà thơ đặc biệt: Nhà thơ chính luận, vị nhân sinh đã đành,
nhưng cũng vị Nghệ thuật không kém. Có rất nhiều câu thơ hết sức cảm động về
tình người, về số phận con người hòa cùng cảnh vật… rải rác trong các bài thơ
của Anh. Những trăng sao huyền ảo, nắng gió lung linh, khói mây bảng lảng,
giòng sông, bến nước … được Anh vẽ trong thơ như những bức tranh thủy mạc, nhìn
đến nao lòng. Đương nhiên, thuộc thế hệ đàn em của Nhà thơ, chúng tôi không thể
không “thích” bài thơ mà vì nó Anh vướng vào “tai nạn nghề nghiệp”: bài “Cuộc
đời yêu như vợ của ta ơi”. Đấy là bài chính luận, lần đầu tiên phát biểu công
khai những nhận thức có tính chất phản tư của những người “đi trước thời đại”-
những người trí thức có trí tuệ và có lương tâm, qua các câu “thơ”: “Ta nhất
quyết đồng hồ Liên-xô tốt hơn đồng hồ Thụy sỹ”, “ Mường tượng rằng trăng Trung
Quốc tròn hơn trăng nước Mỹ”, “Ta đã thấy những chỗ lõm chỗ lồi trên mặt trăng
sao/Những vết bùn trên tận đỉnh chín tầng cao”. Anh là nhà thơ của cuộc đời, của
cuộc đáu tranh giữa cái Thiện và cái
Ác…
Những
năm gần đây, trước khi anh mệt nặng, tôi còn vinh hạnh được cùng Anh tham gia
nhóm nghiên cứu tự nguyên, thảo luận về những vấn đề nóng bỏng của thời cuộc,
góp phần vào việc đổi mới tư duy và nhận thức để phát triển đất nước. Ở đây anh
là một nhà chính trị dầy dặn kinh nghiệm, hết sức tâm huyết, giàu trí tuệ và đầy
trách nhiêm. Anh thường là người cuối cùng duyệt lại các văn kiện chính luận mà
nhóm nghiên cứu chúng tôi nhất trí công bố. Với nhãn quan chính trị xa rộng,
không ai có thể làm tốt hơn anh trong việc giữ thái độ chừng mực, chính xác hóa
các khái niệm và thuật ngữ, gọt bỏ những chố trùng lặp v.v…Một Nhà chính trị
nhân văn đã đi
xa…
Tôi
xin thành kính thắp nén hương này để tưởng nhớ anh Việt Phương - một Nhà Hùng
biện, một Nhà Thơ, một Nhà Chính trị nhân văn của chúng ta vừa mới ra
đi…
Viện
Phan Châu Trinh, Hội An ngày 6 tháng 5 năm
2017.
Chu
Hảo
-------------------------------------------------
Nguồn TAI
ĐÂY
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét